Πέμπτη, 18 Ιουνίου 2020

Ο Περικλής πίσω από τον πολιτικό

Λίγα χρόνια αφότου ο Περικλής είχε ξεκινήσει την τρυφερή του σχέση με τη Μιλήσια Ασπασία, η πατρίδα της ήταν έτοιμη να μπει σε πόλεμο με τη Σάμο. Ήταν μια άνιση μάχη. Η Σάμος ήταν μια από τις τρεις πόλεις της Συμμαχίας που είχαν ισχυρό ναυτικό και στρατό. Οι άλλες δύο ήταν η Χίος και Μυτιλήνη. Φιλονίκησαν για την κατοχή της Πριήνης, μιας μικρής πόλης που βρισκόταν ανάμεσα τους στην ασιατική ακτή.


Οι Μιλήσιοι έστειλαν πρέσβεις στην Αθηναϊκή εκκλησία. Δύο φορές κατά τα προηγούμενα χρόνια οι Αθηναίοι είχαν καταπνίξει τις επαναστάσεις στη Μίλητο και είχαν εγκαθιδρύσει Δημοκρατία στην πόλη. Χωρίς στρατό και όπλα δεν μπορούσαν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους απέναντι στη Σάμο και ζητούσαν την υποστήριξη της ηγεμονούσας αρχής. Η Αθήνα ζήτησε από τις δύο πόλεις να δεχτούν ειρηνική διαιτησία. Η Σάμος όμως το αρνήθηκε και άρχισε τις επιθέσεις.
Τα Μακρά Τείχη που συνέδεαν την Αθήνα με το λιμάνι του Πειραιά και ήταν ο βασικός κορμός της στρατηγικής του Περικλή στην αρχή του πολέμου
Τότε ο Περικλής κατέπλευσε με 50 πλοία και σε μια επιχείρηση αστραπή έδιωξε τους ολιγαρχικούς από την εξουσία στη Σάμο, εγκαθίδρυσε Δημοκρατία και πήρε 100 ομήρους, τους οποίους άφησε στη Λήμνο πριν επιστρέψει στην Αθήνα. Ήταν μια αιφνίδια επίδειξη δύναμης, στην οποία ο Περικλής λέγεται ότι δεν ενέδωσε σε πάμπολες προτάσεις χρηματισμού από τους αντιπάλους του. Οι ολιγαρχικοί της Σάμου όμως, πήγαν στον σατράπη της Λυδίας Πισθούνη για να βρουν υποστήριξη.

Άγαλμα του Περικλή στην πλατεία Κοτζιά
Η αποστασία

Αυτός τους έδωσε μισθοφόρους και με μια επίσης καταδρομική επιχείρηση απήγαγε τους αιχμαλώτους από τη Λήμνο. Αναθάρρησαν οι Σαμιώτες ολιγαρχικοί και επιτέθηκαν στην πόλη τους με τους μισθοφόρους. Αιχμαλώτισαν την αθηναϊκή φρουρά και την έστειλαν στον Πισθούνη ως δώρο. Η αποστασία προς στιγμή φάνηκε να διαλύει την Αθηναϊκή Συμμαχία. Διάφορες πόλεις δήλωσαν την υποστήριξή τους, ανάμεσα σε αυτές το κρίσιμο Βυζάντιο, που στεκόταν πάνω στον Βόσπορο. Από εκεί περνούσαν τα εμπορικά πλοία της Αθήνας με τα σιτηρά που έτρεφαν τον πληθυσμό της.

Ο Περικλής αγορεύων στην Πνύκα, τοιχογραφία στο Maximmileaneum Palace Μονάχου, του Philipp von Foltz (1860)
Η συμμετοχή του Σοφοκλή

Ο Περικλής ξαναπήρε 60 πλοία και οπλίτες και κατευθύνθηκε στο νησί με συστράτηγο τον κατάλληλο για να γράφει ποιήματα και μουσική, αλλά όχι για να διεξάγει μάχες και να στήνει τρόπαια, τον τραγικό ποιητή Σοφοκλή. Με τα 44 από αυτά νίκησε μια ελαφρά μεγαλύτερη δύναμη των Σαμίων στο νησάκι που λεγόταν Τραγίες και ξεκίνησε να πολιορκεί την πόλη.

Ο φιλόσοφος Σωκράτης αναζητεί τον Αλκιβιάδη στο σπίτι της Ασπασίας. Έργο του Ζαν Λεόν Ζερομέ, 1861
Έστειλε τον Σοφοκλή στη Μυτιλήνη και στη Χίο, με αποστολή να πείσει αυτές τις δύο ισχυρές πόλεις να μην αποστατήσουν. Ιδιαίτερα για τη Μυτιλήνη υπήρχε η υποψία ότι περίμενε διαταγές από τη Σπάρτη σχετικά με τη στάση της. Από την Αθήνα έφτασαν 40 πλοία ως ενίσχυση και άλλα 25 από τη Χίο και τη Μυτιλήνη. Με ενέργειες απολύτως εκτός διπλωματικού πρωτοκόλλου, ο Σοφοκλής είχε πετύχει την αποστολή του
.
Όστρακο με το όνομα του Περικλή
Στο μεταξύ οι Σάμιοι έστειλαν απεσταλμένους στη Σπάρτη. Στη σύσκεψη των συμμάχων σχετικά με το αν έπρεπε να υποστηρίξουν τη Σάμο, η πόλη που δεν συμφώνησε, ήταν κατά παράδοξο τρόπο η Κόρινθος, που έπρεπε να συνεισφέρει τα περισσότερα, καθώς μόνο αυτή είχε αξιόλογο στόλο. Δεν έχει διευκρινιστεί γιατί κράτησε αυτή τη στάση.

Ο Περικλής με τον Αναξαγόρα, έργο του Ωγκυστέν-Λουί Μπελέ, λάδι σε καμβά
Μια πρόχειρη εξήγηση είναι πως δεν θα έμπαινε σε τέτοιο κίνδυνο για υποθέσεις άλλης πόλης, ιδιαίτερα μάλιστα σε εποχές που το εμπόριο κυλούσε κανονικά. Κι ενώ όλα έδειχναν ότι η Σάμος θα έπεφτε, μια πληροφορία που μάλλον αξιολογήθηκε λάθος, ανάγκασε τον Περικλή να πάρει 60 πλοία και να συναντήσει στα ανοιχτά τον φοινικικό στόλο, που υποτίθεται πως πλησίαζε. Οι Σάμιοι με την παρότρυνση του στρατηγού τους Μέλισσου, βγήκαν από την πόλη και νίκησαν τους πολιορκητές. Σημειώθηκαν πολλές αγριότητες.

Προτομή του Περικλή, ρωμαϊκό αντίγραφο έργου του Κρεσίλα, Βρετανικό Μουσείο

Οι αγριότητες Σάμιων και Αθηναίων

Το ίδιο υπερβολικές ακούγονται και οι περιγραφές για τις ωμότητες των Σαμίων. Αυτή η συνήθεια των Ελλήνων από εκείνα τα χρόνια να υπερβάλουν και να διεξάγουν τον πόλεμο της πληροφορίας με τέτοιες διηγήσεις, δεν συμβαδίζει πάντα με την αλήθεια. Αυτό δε σημαίνει ότι έλλειπαν τα εγκλήματα και μάλιστα τα πλέον ειδεχθή από τους αγώνες τους. Τέτοια εγκλήματα όμως δεν χαρακτήρισαν ποτέ πριν ή μετά τη Σάμο και τον Περικλή.

Ο Φειδίας επιδεικνύει τα έργα στον Παρθενώνα στους φίλους του, έργο του Λώρενς Άλμα-Ταντέμα, λάδι σε καμβά, 1868
Ότι και να συνέβη, ο Περικλής επέστρεψε νικητής στην πόλη του. Η Σάμος έπρεπε να πληρώσει 1.276 τάλαντα στα επόμενα 26 χρόνια. Το ποσό δηλαδή που ξοδεύτηκε για την εκστρατεία. Τα τείχη της γκρεμίστηκαν. Δύο χιλιάδες Αθηναίοι κληρούχοι εγκαταστάθηκαν αργότερα στο νησί. Έπαιρναν μερίδες γης, τις οποίες καλλιεργούσαν οι νόμιμοι ιδιοκτήτες τους, με την υποχρέωση να δίνουν 200 δραχμές τον χρόνο σε κάθε Αθηναίο κληρούχο.

Η Ακρόπολη των Αθηνών, μεγάλο μέρος της οποίας αποπερατώθηκε την εποχή του Περικλή
Το Βυζάντιο υποτάχτηκε χωρίς συνέπειες. Η Συμμαχία είχε σωθεί ίσως από ολοσχερή  καταστροφή. Στην πατρίδα, ανατέθηκε στον Περικλή να εκφωνήσει τον Επιτάφιο Λόγο για τους νεκρούς.



Χάρτης που απεικονίζει την αθηναϊκή ηγεμονία το 431 π.Χ., την πρώτη χρονιά του Πελοποννησιακού πολέμου

Χρονολογία της ζωής του Περικλή
495 π.Χ. Γεννιέται στην Αθήνα.
470 π.Χ. Εισέρχεται στην πολιτική ζωή της πόλης του.
461 π.Χ. Γίνεται ο αρχηγός της δημοκρατικής παράταξης και εξοστρακίζει τον Κίμωνα.
454 π.Χ. Κάνει την πρώτη του εκστρατεία στην Συκυώνα και στην Ακαρνανία.
448 π.Χ. Οδηγεί τους Αθηναίους στην Μάχη των Δελφών.
447 π.Χ. Διώχνει τις βαρβαρικές φυλές από την χερσόνησο της Καλλίπολης.
445 π.Χ. Προσυπογράφει την Τριακονταετή Ειρήνη με την Σπάρτη.
442 π.Χ. Εξοστρακίζει τον πολιτικό του αντίπαλο, Θουκυδίδη.
440 π.Χ. Ηγείται της Αθήνας στον Σαμιακό πόλεμο.
438 π.Χ. Πολιορκεί το Βυζάντιο.
444 π.Χ. - 430 π.Χ. Γίνεται ο αδιαφιλονίκητος ηγέτης της Αθήνας.
432 π.Χ. Δικάζεται μαζί με την Ασπασία, τον Φειδία και τον Αναξαγόρα.
431 π.Χ. Επιτίθεται στα Μέγαρα, αρχίζοντας τον μακρόχρονο Πελοποννησιακό πόλεμο.
430 π.Χ. Δεν επανεκλέγεται Στρατηγός μετά την λεηλασία της Αττικής από τα στρατεύματα της Πελοποννησιακής συμμαχίας.
429 π.Χ. Επανεκλέγεται Στρατηγός για τελευταία φορά, και πεθαίνει από τον λοιμό των Αθηνών μετά τον θάνατο των δύο γιων του, Ξάνθιππου και Πάραλου.


Βιβλιογραφία: «Ο Περικλής πίσω από τον πολιτικό», Παναγιώτης Πασπαλιάρης,συλλογή «Ηγέτες»
ΠΗΓΗ https://www.aioniapatris.gr/oi-agriotites-samion-kai-athinaion-ston-metaxy-toys-polemo-poy-othise-ton-perikli-na-grapsei-ton-epitafio/





Δημοσίευση σχολίου

Αφήστε το σχόλιό σας ή κάνετε την αρχή σε μία συζήτηση

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.

Δημοφιλείς κατηγορίες

...
Οι πιο δημοφιλείς κατηγορίες του blog μας

Whatsapp Button works on Mobile Device only